Би хэрхэн ажилладаг вэ? – Харвард & Оксфорды н Их Сургуулийг төгсөгч, MYSP-г үүсгэн байгуу лагч Ж.Тана | Unread

Өнөөдрийн манай зочин бол Ж.Тана. Дэлхийн залуусын мөрөөдөл болсон Харвардын их сургуульд бакалаврын зэрэг хамгаалсан анхны монгол төгсөгч тэрээр Дэлхийн Эдийн Засгийн Форумын дэргэдэх Глобал Шэйпэрс нийгэмлэгийн нэрэмжит тэтгэлгийг хүртсэн хоёрхон хүний нэг болж, Английн алдарт Оксфордын их сургуулиас магистрын зэрэг хүртсэн билээ. Дэлхийн хамгийн нэр хүндтэй, хамгийн шилдэгт тооцогдох Харвард болон Оксфордын их сургуулийг төгссөн түүн шиг эрхэм Монголд байтугай дэлхийд цөөн. Ж.Тана “MYSP” буюу Монголын Залуу Оюутан хөтөлбөрийг эх орондоо үүсгэн байгуулсан нь дэлхийн шилдэг их, дээд сургуулиудаас багш, оюутнуудыг Монголд авчирч, дунд сургуулийн гадаадад суралцах зорилго бүхий сурагчдад төрөл бүрийн хичээл зааж, зүг чигийг нь заадаг хүлээн зөвшөөрөгдсөн хөтөлбөр нэгэнт болжээ. Дэлхийн уул уурхайн могулуудын нэг Рио Тинтогийн Австраль дахь төв салбарт ажиллаж байсан тэрээр тун удахгүй зөвлөх үйлчилгээний тэргүүлэх фирм McKinsey & Company-ийн Казахстан дахь салбарт ажиллахаар зэхэж байна.

Байршил: Улаанбаатар, Монгол
Одоо эрхэлж буй ажил, албан тушаал: TGS-ийг үүсгэн байгуулагч, MYSP-г үүсгэн байгуулагч, ТУЗ-ийн дарга, “Бидний Монгол Мөрөөдөл” ТББ-г хамтран үүсгэн байгуулагч, гүйцэтгэх захирал, Глобал Шэйпэрс Улаанбаатар нийгэмлэгийн гишүүн
Таны ажлын арга барилыг цөөн үгээр тодорхойлбол: Төлөвлөлт, гүйцэтгэл
Хэрэглэдэг гар утас: iPhone 7
Хэрэглэдэг компьютер: Mac Air
Сошиал хуудсууд: Твиттер, Инстаграм, ЛинкедИн, Фэйсбүүк

ТАНЫ АЖЛЫН ХАМГИЙН ОНЦЛОХ АРГА БАРИЛ?

Би хийх гэж байгаа ажлаа маш нарийн төлөвлөж, хийхэд хялбархан жижиг, жижиг хэсгүүдэд хуваан гүйцэтгэдэг. Жишээлбэл хичээл дээр өгсөн бие даалтын сүүлийн хугацаа 3 сарын дараа юм чинь гээд хойшоо тавих нь гол асуудлыг үүсгэдэг мэт. Яг үнэндээ бодитоор хараад тухайн ажлыг хийхэд хэдэн цаг хэрэгтэй, ямар зүйлс хийх шаардлагатай, хэзээ үүндээ зориулж цаг гаргаж болох вэ гэдгээ тооцоод бодохоор 3 сар өөрөө хангалттай цаг биш байж таардаг юм. Тийм учраас би үүнээс зайлсхийж, ажлуудаа гүйцэтгэхэд их амархан олон жижиг алхамуудад хувааж, хуваарь гарган ажиллахыг хичээдэг. Эхний агуулгаа гаргах, судалгааны хүрээнд нийтлэл унших, тэндээсээ эшлэл түүх гэх мэт.

Энэ аргаа би 2014 онд MBA-д сурах шийдвэр гаргах үедээ их сайн ашигласан гэж боддог. GMATөгөх хэрэгтэй байдаг, эссе бичнэ, тодорхойлолт авна, материал цуглуулах хэрэгтэй байдаг, гэтэл сургуулиудын материал хүлээн авах сүүлийн хугацааг харахаар надад ямар ч хугацаа байхгүй мэт. Гэтэл нэг өдөр Гүүглээс “GMAT-д 60 хоногийн дотор бэлдэх” гэдэг зөвлөгөө олж хараад шууд бүртгүүлчихсэн. Тэгээд өдөр болгон надад юу унших вэ, юу бодох вэ, юу бөглөх вэ гэдгийг хэлсэн даалгаврууд ирж эхлэсэн. Маш багаар, илүү үр дүнтэйгээр бэлдсэн тэр аргаараа, бүх хийх ажлуудаа хугацаагаар нь хүснэгтэлж, нарийн төлөвлөсөн байснаараа амжилтанд хүрсэн. Оксфордын их сургуульд сурах эрх авсан шүү.

ТА ХАМГИЙН ИХ АШИГЛАДАГ, АШИГЛАХ ДУРТАЙ АППЛИКЭЙШН, ПРОГРАМ, АЖЛЫН ХЭРЭГСЛЭЭСЭЭ НЭРЛЭНЭ ҮҮ?

Google Drive дээр бүх ажлаа хийдэг. Sheets, Docs, Slides гээд л бүгдийг нь тултал нь ашиглаж байна. Бүх төхөөрөмжүүд дээр зэрэг ажиллаж, бусад хүмүүстэй харилцахад ч засваруудаа нэг дор тулгаад явах нь их давуу тал авчирдаг. Ер нь утас, компьютертэй шууд холбогддог аппуудыг сонгож хэрэглэдэг.

Зарим төслүүд дээрээ Slack ашиглаж байна. Мессенжер, Facetime, Viber гээд харилцааны аппийн хэрэглээ улам л нэмэгдэж байгаа байх. Мэдээгээ бол BBC, Ikon-оос авна.

ТА АЖЛЫН ӨРӨӨ, АЖЛЫН ОРЧНОО ДҮРСЭЛНЭ ҮҮ?

ЦАГ ХЭМНЭХ ХАМГИЙН САЙН АРГА ТАНЬ ЮУ ВЭ?

Ахиад л төлөвлөх гэж хариулъя. Хийх ажлуудаа маш сайн төсөөлж, нарийн төлөвлөчихсөн байхад асар их цаг хэмнэдэг. Аливаа ажилд хамгийн их цаг үрдэг юм нь хийх гэж байгаа зүйлсдээ сүрдээд яаж эхлэх билээ дээ гэж санаашрах мөчүүд байдаг гэж би ойлгодог. Яг үнэндээ хийгээд эхэлчихсэн байхад учир зүггүй хэцүү зүйл гэж байдаггүй юм шиг.

Нөгөө талаар хийх ажлаа төлөвлөхдөө өөрөөсөө шалтгаалах зүйлүүдээ цагтаа амжуулж, сахилга баттай байхаас гадна өөрөөс үл шалтгаалах зүйлүүдэд хангалттай цаг гаргаж төлөвлөх их чухал. Ахлах ангид орох гээд багшаасаа “тодорхойлолт захиа” авахаар хүсэхэд хэлсэн үгийг одоо ч санадаг юм. “Хүнээс юм гуйж байгаа бол 1-рт, хангалттай цаг өгч бай, 2-рт, гоёор гуйж бай. Цагийг нь тулгалгүй нөгөө хүнийхээ цагийг хүндэтгэж хангалттай цаг олгоод эвтэйхэн гуйх хэрэгтэй” гэж байсан юм. Тийм учир хүмүүстэй хамтарч ажиллахдаа нөгөө хүнээ тулгаж, зовоохгүй хангалттай цаг өгөхийг эрмэлздэг.

Бас кофе огт уудаггүй минь овоо цаг хэмнэдэг байх шүү /инээв/

ТА ХИЙХ АЖЛЫН ЖАГСААЛТАА ЮУН ДЭЭР, ЯАЖ ХӨТӨЛДӨГ ВЭ?

Гар утсан дээрээ бол Calendar, Note-оо ашиглаад хуваариа гаргаад, ажлуудаа жагсаагаад явдаг. Гэхдээ бүх ажлын болон амины тэмдэглэлээ жижиг хувийн дэвтэр дээрээ хөтөлнө, жил бүр шинийг зориулж авч ашигладаг. Хамгийн эхэнд байдаг энгийн календарь хэсэг дээр нь зайлшгүй санах ёстой томхон үйл явдлуудаа биччихнэ. Тэгээд өдөр өдөртөө хийх ажлуудаа жагсааж бичнэ, орой бүр хийсэн хэрнээ тэмдэглээгүй байсан ажлуудаа нөхөж бичдэг. Бүх тэмдэглэлээ хөтлөөд явах нь сүүлд эргүүлж харах, юм санахад амар байдаг юм.

Сонирхуулахад, би LWA гэсэн техник ашиглаж, өдөр бүр үүндээ зориулж, нэг нэг мөр тэмдэглэл хөтөлдөг юм. L буюу Learning гэдэгт нь би тухайн өдөр шинээр сурсан, мэдэж авсан зүйлээ бичдэг. Том байх албагүй. Улсын бүртгэл дээр оочер, дараалал гэж “аймшигтай” байдаг юм байна шүү гэдэг нэг зүйл сурч байгаа хэрэг. W буюу Win гэдэгт нь тухайн өдөрт бүтээсэн нэг юмаа бичдэг. Дүү дээрээ очиж баярлуулсан ч юм уу, эсвэл нэг төслийн даалгаврын ард гарсан гэх мэт. A буюу Action гэдэгт нь тухайн өдөр ойлгосон дараа нь хийх хэрэгтэй юмсаа тэмдэглэдэг. Тэр хүнд зураг явуулах хэрэгтэй, ийм хүнтэй харилцах арай өөр арга ол гэх мэтээр өөртөө сануулга маягаар бичдэг гэсэн үг л дээ. Яг ч өдрийн тэмдэглэл шиг дэлгэрэнгүй биш ч эргээд гараар бичсэнээ харахад дурсгалтай, жилээс жилд өөрийнхөө мөрийг үлдээж байгаа утгаараа надад их чухал байдаг юм.

ТАНЫ ХИЙЖ БУЙ АЖЛЫН ОНЦЛОГ НЬ ЮУ ВЭ? ЭЕРЭГ САЙН БА ХЭЦҮҮ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛУУД?

Өнгөрсөн жилийн 9-р сард сургуулиа төгсөөд ирсэн. Энэ жилийг өөрийнхөө хийж үзье гэж байсан ажлууд, хүссэн төслүүдээ хийхэд зориулахаар төлөвлөсөн байгаа. Хувиараа бие дааж ажиллахын хамгийн хэцүү нь тогтсон хамт олон гэж байхгүй нь байх. Үргэлж өөр өөр хүмүүстэй, өөр зан характертай хүмүүстэй хамтрах хэрэг гарна. Дээрээ дарга байхгүй, шаардах хүн байхгүй учир үргэлж өөрийгөө дайчлах хэрэгтэй болно.

Нөгөө талаар анх төсөөлж байсан шигээ өөрийнхөө дуртай зүйлийг хийнэ дээ гэж бодсон ч түүнээсээ илүү дараагийн ажлаа олох, уулзалтууд хийх, хүмүүст сурталчлах, хамтран ажиллах боломж эрэлхийлэх гээд өөр ажлуудад их цаг зарцуулдаг юм байна. Гэхдээ л дуртай ажлаа хийж байгаа учир сэтгэл хангалуун байгаа шүү.

Ирэх 8-р сард би дэлхийн топ менежмент консалтингийн компаниудын нэг McKinsey & Company-д ажиллахаар Казахстан руу нүүж байгаа юм. 4 шаттай, нэлээн чанга шалгаруулалт байдаг юм байна. Эхлээд CV, материалаа явуулна, дараа нь онлайн тооны шалгалт өгнө. Үүний дараа хамт ажиллах гурван хүнтэй ярилцлаганд орж, өөрийгөө танилцуулаад кэйз дээр ажиллана. Богино хугацаанд тоо бодно, шийдэл сэтгэнэ, түүнийгээ тайлбарлана гээд нэлээн бэлтгэл хэрэгтэй юм билээ. Сүүлийн шатанд гурван партнертай ярилцлаганд ороод, ажиллахаар болж тэнцсэн дээ.

ТА ЯГ ОДОО ЮУН ДЭЭР ТӨВЛӨРӨН АЖИЛЛАЖ БАЙНА ВЭ?

Сүүлийн хэдэн долоо хоног Mongolian Young Scholars Program-ийнхаа ажилд төвлөрч байна. 7 дахь жилдээ зохион байгуулагдаж буй, Зориг сантай хамтран хэрэгжүүлдэг энэ хөтөлбөрт маань энэ жил 300 гаруй хүүхэд материал ирүүлсэн нь дээд амжилт болсон. Эдгээр материалуудтай бүгдийг нь танилцаж, 100-аас нь ярилцлага аван, 30-ыг нь шалгаруулна гэдэг үнэхээр том сорил байлаа. Манай хөтөлбөрийн шалгаруулах журам өөрөө АНУ-д суралцах өргөдөл өгөх үйл явцтай яг адил зарчмаар явагддаг. Эссе бичих, асуултуудад хариулах, багшаас тодорхойлолт авах, ярилцлага өгөх гэх мэтээр сорилуудыг давснаараа хүүхдүүд асар их туршлага хуримтлуулдаг юм. Тэнцэхгүй байсан ч ядаж эссений асуултаа бодож, өөрөө судалгаа хийж, хичээл зүтгэл гаргасан учир цагийн гарз гэж бодох үндэслэлгүй.

Энэ хөтөлбөр маань өөрөө ашгийн бус учраас санхүүжилтээ босгох, авчирч байгаа багш нараа сонгох, хичээлүүдийг нь бэлдүүлэх, заримынх нь виз, бичиг баримтыг хөөцөлдөх гээд ажил мундахгүй.

MYSP-г зохион байгуулж буй 6 жилийн хугацаанд 180 хүүхэд шалгарч, зуны сургалтанд суугаад байна. 7 хоногийн эрчимжүүлсэн, зөвхөн англиар харилцдаг энэхүү вакумжуулсан хөтөлбөрт хамрагдсан хүүхэд бүр дор бүрнээ ахицтай, амжилттай, хамт олонтой болоод төгсдөгт нь баяртай байдаг. MIT, Харвардаас эхлээд топ сургуулиудад элссэн сурагчдаараа бахархдаг. Манай төгсөгчид эргэж ирээд холбоотой байж, хөтөлбөртөө багшилж, зохион байгуулдаг шүү.

ТА АЖИЛЛАЖ БАЙХ ҮЕДЭЭ ХӨГЖИМ СОНСДОГ УУ? ЯМАР ТӨРЛИЙН ХӨГЖИМ ТАНЫГ ЭРЧ ХҮЧТЭЙ БОЛГОДОГ ВЭ?

Яг ажиллаж байх үедээ бол дуу сонсдоггүй, төвлөрч чаддаггүй юм. Ер нь бол хөгжмийн нэг их мэдрэмжтэй гэж өөрийгөө хэлэхгүй, сонсоход амархан, хөнгөн дуунууд сонсоно. The Beatles, Adele, Taylor Swift-ийг сонсох дуртай. Электроник төрлийн хөгжмүүдийг фестиваль руу зорьж очиж, мэдэрч сонсох дуртай шүү.

ТА ЯГ ОДОО ЯМАР НОМ/НИЙТЛЭЛ УНШИЖ БАЙНА ВЭ?

Хамгийн сүүлд Элон Маскийн намтрыг уншсан, маш их таалагдсан. Хүний боломжгүй гэж үзсэн зүйлсийг үзээд алддаг, бүтэхгүй гэгдэж байсан зүйлсэд бодит шийдэл санал болгож чаддаг түүний намтраас аливааг төгс болгох гэж цаг алдах шаардлагагүй, хурдан, хямдхан аргаар туршаад үзэх нь илүү ач холбогдолтой болсон гэдгийг анзаарсан. Орчин үед технологио төгс болгох гэж бөөн зүтгэсээр ард нь гартал дэндүү удаад, хийж байгаа зүйл нь хуучирсан, хоцорсон байх магадлал өндөр. Тийм учир хурдан хийж, хурдан алдаж байж амжилтанд хүрдэг мэт.

Би уран зохиол унших дуртай. Хүмүүсийн талаар номноос л мэдэж авдаг. Дүрүүдийн зан байдал, хийж буй үйлдэл надад асар их ухаарал өгдөг. 9-р ангидаа хичээл дээрээсээ уншаад надад асар их нөлөөлсөн Херман Хессегийн Бурхан багшийн талаар бичсэн “Сиддарта” бэсрэг романыг 11-р ангидаа монгол хэл рүү орчуулж гаргаж байлаа. Аав ээждээ хэчнээн тайлбарлаж, ярьж өгсөн ч өөрөө унштлаа над шиг мэдэрч, шингээж авч чадахгүй юм шиг санагдаад зориг гарган орчуулсан хэрэг.

Дэлхийн Эдийн Засгийн Форумын үүсгэн байгуулагч К.Швабын бичсэн “Аж үйлдвэрийн 4-р хувьсгал” номыг санал болгоё. Технологио дагаад нийгэм өөрчлөгдөж байна. Түүнд өртөөгүй салбар, чиглэл гэж алга. Яг бодит байдал дээр юу болж байгаа, юу бодож байх хэрэгтэй вэ гэдгийг товчхон тайлбарлаж өгсөн ном.

ТА ИЛҮҮ НЭЭЛТТЭЙ ХҮН ҮҮ, ЭСВЭЛ ДОТОГШОО ХҮН ҮҮ? ЭНЭ НЬ ТАНЫ АЖИЛД ХЭРХЭН НӨЛӨӨЛДӨГ ВЭ?

Холимог гэж хариулна. Зарим үедээ дотогшоо, зарим үедээ нээлттэй байх. Би хүмүүстэй хамт байж санаа авдаг, эрч хүч авдаг . Гэхдээ хэт удаан нээлттэй байхаар их ядардаг, ганцаараа, хэнтэй ч ярихгүй байж цэнэглэгдэх дуртай.

ТА ХЭДЭЭС ХЭДЭН ЦАГИЙН ХООРОНД УНТДАГ ВЭ?

Хийж байгаа ажил, орчноос хамаараад байнга өөрчлөгддөг дөө. Одоо бол 12 гэж унтаад 7 өнгөрөөгөөд сэрж байх шиг байна. Рио Тинтод ажиллаж байх үедээ 7 гэж босоод 8 гэхэд ажил дээрээ очдог байлаа. Оксфордод бол 8:45-д лекцийн суудалдаа суусан байх ёстой байдаг учраас 7:30 гэж яг сэрдэг байсан.

ТАНЫГ АЖИЛЛААГҮЙ ҮЕД ТАНЬ ХААНААС ОЛЖ БОЛОХ ВЭ?

Чөлөөт цагаараа найзуудтайгаа уузаж, ярилцаж суух дуртай. Эсвэл гэртээ ном уншаад, дэлхий даяар тарсан найзуудтайгаа холбогдоод байхтай минь таарч болох байх.

ТА ХЭНЭЭС, ЮУНААС УРАМ ЗОРИГ, ЭРЧ ХҮЧ АВДАГ ВЭ?

Окфсордод хамт сурч байсан нэг найз маань унтахынхаа өмнө орой бүр хэн нэгэн хол байгаа найзтайгаа 1 цаг Skype-аар ярьдаг тухайгаа ярьж байсан юм. Үүнээс санаа авч, долоо хоногтоо 2-3 удаа уулзаагүй удсан найзуудтайгаа холбогдохыг эрмэлздэг. Найзууд минь энд тэндгүй ажиллаж, амьдарч, янз бүрийн ажил хийж байгаа учир тэдэнтэй ярилцаж эрч хүч олж аван, тэдний түүхийг сонсож урам зоригоо бадраадаг.

Хамгийн сүүлд л гэхэд Харвардад хамт сурж байсан Марк гэдэг найзтайгаа ярьсан байна. /Фэйстаймаа үзүүлэв./ 4 жил консалтингаар ажиллаж байгаад Стэнфордод MBA хийж буй тэр өөрөө олон хүнээс ярилцлага өгч байсан учир Mckinsey-д орох шалгаруулалтын үед олон чухал зөвлөгөө өгсөн. Аннамариа гэж Оксфордын найзтайгаа ярьж, сүүлд шинээр хариуцах болсонМексик дэх Uber-ийн ажлынх нь сонин сайхныг сонссон. Хурдан өсөлттэй, стартап орчинтой ч аль хэдийн глобал компанийг шинэ зах зээлд удирдаж буй түүнээс их мэдээлэл авч байх жишээтэй. Глобал Шэйпэрс нийгэмлэгийн найзуудаасаа бас эрч хүч авч, суралцдаг.

Сүүлд Фэйсбүүкийн М.Зукерберг Харвардынтөгсөлтийн баяр дээр хэлсэн үгэндээ цөөхөн хэдэн хүнийг нэр заан босгож, онцлон баяр хүргэсний нэг нь миний найз байсанд их баярласан, бас бахархсан. Харвардын доод ангид сурч байсан, хамтдаа эмэгтэйчүүдийн нийгэмлэгт харьяалагдаж байсан Ниха найз маань Харвардын бизнесийн сургуулийг төгсөж байсан юм л даа.

ТАНЫ АМЬДРАЛДАА АВЧ БАЙСАН ХАМГИЙН САЙН ЗӨВЛӨГӨӨ ЮУ ВЭ?

Намайг үргэлж зоригжуулж, дэмждэг ээжийнхээ бага байхаас хэлдэг байсан нэг үгийг үргэлж санадаг. “Хийвэл хийсэн шиг хий, хичээлээ хийсэн шиг хий, ажиллавал ажилласан шиг ажилла, амарвал амарсан шиг амар”. Юу ч хийж байсан түүндээ хангалттай цаг, хөдөлмөр гаргаж, сэтгэлээ шингээж бай гэдгийг хэлж байсан хэрэг л дээ. Заримдаа хийгээд байгаа үгүй нь мэдэгдэхгүй цаг нөхцөөх үе гардаг. Энэ үед ингэж сатаарч суухаар, хэсэг завсарлаж сайн амарсан нь дээр байдаг юм шиг. Эцэст нь хэн нь сэтгэл гаргасан байна, хэн нь “халтуурдсан” байна гэдэг нь их тод харагддаг шүү дээ.

ЗАЛУУ МЭРГЭЖИЛТНҮҮДЭД ХАНДАН ХАМГИЙН ЧУХАЛ НЭГ ЗӨВЛӨГӨӨ ӨГӨӨЧ ГЭВЭЛ ЮУ ГЭХ ВЭ?

Залуучууддаа үзээд алдахыг алдаж байна гэж битгий бодоорой л гэж хэлмээр санагддаг. Би угаасаа чадахгүй, тэнцэхгүй юм чинь материалаа өгөөд ч яахав, нэмэргүй гэж л бодож болохгүй. Оролдож байж л сайжирдаг. Үзээд алдаж байж л туршлага авдаг. Дээрээс нь “үгүй” гэсэн хариу авснаараа асар их хурцлагддаг юм.

Мөн шүүмжлэлийг сайн хүлээж авч байх хэрэгтэй юм шиг санагддаг. Магтах амархан, магтаал хүлээн авах сайхан. Гэхдээ ихэнх нь шүүмжлэлээс зайлсхийж, шүүмжлэлийг их эмзэг хүлээж авдаг. Үүний оронд шүүмжийг баярлаж хүлээн авах хэрэгтэй. Хүн шүүмжлэхгүй бол өөрөө хийснээ тунгааж бодон, яавал илүү сайн, илүү дээр хийж болох байсан гэдэг дээр цаг гаргах хэрэгтэй юм шиг.

ТА ЭНЭ БУЛАНД ХЭНИЙГ САНАЛ БОЛГОЖ, АЖЛЫН АРГА БАРИЛТАЙ НЬ ТАНИЛЦАХЫГ ХҮСЧ БАЙНА ВЭ?

Сингапурын McKinsey & Company-д ажилладаг Б.Мөнх-Эрдэнийг санал болгоё. Олон том төслүүд дээр компаниа төлөөлж ажилладаг, чадварлаг мэргэжилтэн.

Гэрэл зургийг Э.Соёл-Оргил

Lifehacker сайтаас санаа аван эхлүүлсэн “Би хэрхэн ажилладаг вэ?” булангаараа бид лхагва гараг бүр амжилттай яваа, бүтээлч хүмүүсийн ажиллах арга барил, дадал хэвшлийг танилцуулдаг. Та хэн хэний ажлын арга барилтай танилцмаар байгаагаа editor рүү бичээрэй.

ДАРААГИЙН НИЙТЛЭЛ

АПП ТОЙМ: SHERPA – ГОЁМСОГ ЗУРГУУДААР ДЭЛХИЙГ ТОЛЬД

http://www.unread.today/posts/post/1027

Anar: Anagaahiin PhD Endeavour tetgelgeer University of Queensland-d

G.Ariunzul: Melbourne Mongolian advice

Г. Ариунзул нь нөхөр 2 хүүхдийн хамтаар Мельбурн хотод суралцаад даруй 8 сар болж байгаа юм. Тэрбээр Австралийн Мельбурн хотноо суралцахаар зорьж буй хүмүүст зөвлөгөө болгож нэгэн захидлыг илгээсэн байна. Тус захидлыг бүрэн эхээр нь хүргэе.

Сайн байна уу. Намайг Ариунзул гэдэг, Мельбурн хотод нөхөр болон хүүхдүүдийн хамтаар суралцангаа ажиллаж, амьдарч байна. Австрали улсад суралцахаар зорьж буй оюутнууддаа бага ч болов тус болох үүднээс өөрийн туршлага болон зарим хэрэгцээт мэдээллийг хүргэж байна.

Мельбурн хотыг манай гэр бүл анхнаасаа суралцах чиглэлээ гэж сонгосон байсан. Учир нь манай нөхөр ажлын шугамаар анх 2012 онд Мельбурн хотод 7 хоног зочилж байсан ба буцаж ирээд шууд л Мельбурнд суралцах хэрэгтэй гэж ярилцаж шийдсэн. Миний хувьд хэдийгээр хэд хэдэн Австралийн оюутнуудтай ярилцаж Сидней хот суралцах болон ажиллахад хамгийн тохиромжтой, ажил олдоход хялбар шалтгаанаар дөнгөж Австралид ирж буй бид нар шиг гэр бүлд амар болов уу гэж бодож байсан ч нөхрийнхөө шийдвэрийг дагаж Мельбурн хотод ирсэндээ одоо баяртай байна.

Мельбурн нь уламжлалт Европ хуучны загвар хэв маягийг орчин үеийн хотын хэв маягтай хослуулсан, маш цэвэрхэн хот. Одоогийн байдлаар нийт 300 орчим Монголчууд амьдарч байгаа болов уу. Энэ хотод нийт 4 сая орчим хүмүүс амьдардаг, мэдээж уугуул Австрали хүмүүсээс гадна цөөнгүй тооны гаднынхан амьдарна.

Та хэрэв Мельбурн хотод суралцахаар шийдэж, виз чинь гарсан бол хамгийн түрүүнд амьдрах байраа олох хэрэгтэй. Хэдийгээр таны таньдаг найз нөхөд, хамаатан садан дээрээ очиж амьдарч болох ч богино хугацаанд байсны дараа өөрсдийн байх байраа олох нь аль аль талдаа хэрэгтэй. Таныг байлгаж буй хүн илүү түрээсийн төлбөр байрны эзэнд төлж байгаа ба та ч гэсэн өөрийнхөө амьдрах орчныг хурдан бүрдүүлэх шаардлагатай учир нь гадаадад амьдарна гэдэг цаг минут бүхэн мөнгөөр хэмжигддэг болохоор аль болох өөрөө бүхнийг оролдоод, үзээд явах нь илүү юм.

Миний хувьд виз гарснаас хойш www.gumtree.com.au, www.sharemates.com.au сайтуудаар байр хайж, өөрийн өргөдлөө явуулж байсан болохоор амьдрах байраа очихоосоо өмнө олсон. Энд байрны түрээс их үнэтэй, ялангуяа гэр бүлээрээ байрлах бол дор хаяж 1-2 өрөө байр түрээслэх шаардлагатай болдог.

Гэхдээ Сидней хоттой харьцуулбал байр хямд санагдсан. Түрээслэхээр шийдсэн бол дараах хүчин зүйлсийг сайтар анхаарах хэрэгтэй. Үүнд:

Байрлал маш чухал. Хотын төвдөө сургуультайгаа ойр байх уу, эсвэл хотын захад байх уу гэх мэт шийдвэр нь мэдээж байрны үнэ хөлсөөс хамаарна. Хотын захдаа бол байр хамаагүй хямд боловч автобусны мөнгө, цаг зав шаардана

Тавилгатай эсэх. Тавилгатай байр нь илүү үнэтэй боловч энд урт хугацаанд ирж байгаа бол тавилгагүй хямд байр, хаус түрээслээд өөртөө тавилгаа www.gumtree.com.au-с худалдаж авч болно.

Тог, ус, газны мөнгө байрны төлбөрөөс гадна нэмж тооцогддог. Зарим байрны билл буюу байрны мөнгө өндөр гардаг бол зарим нь бага гарах гэх мэт байрлалаасаа болон шинэ хуучнаасаа хамаараад өөр өөр байдаг.

Хэрэв мэдээж ганц бие юм уу хүүхэдгүй ирж байгаа бол шууд өрөө түрээслэх нь илүү хямд бөгөөд хялбар сонголт. Бас анх ирэхдээ хүүхдүүдээ түр 2-3 сарын хугацаанд үлдээгээд байр, ажил гэх мэт шаардлагатай асуудлуудаа шийдсэний дараа авч ирвэл илүү хялбар санагдсан.

Анх ирэхдээ онгоцноос буугаад Myki гэдэг карт авах хэрэгтэй. Уг картаар галт тэрэг, автобус, усан тээвэр гэх мэт бүхий л нийтийн тээврийн хэрэгслүүдээр зорчино. Мельбурны онгоцны буудлаас хот хүртэл том хүн 18-24 доллар гарна. Мэдээж картаа ахиухан мөнгөөр цэнэглээд суух болон буух үедээ заавал уншуулж байх хэрэгтэй. Мэдээж хотын төвд ажил болон сургуультайгаа ойр амьдарч байгаа тохиолдолд нийтийн тээврээр зорчоод байх шаардлага байхгүй л болов уу.

Ажил хайх. Ажилд орохын тулд хамгийн түрүүнд TFN буюу Tax File Number зарим тохиолдолд ABN буюу Australian Business Number авсан байх шаардлагатай. Авахад амархан 30 минут онлайнаар бөглөөд л авчихна. Тэгээд ажлын 5-10 хоногийн дотор шуудангаар TFN, ABN хүрээд ирнэ. Мөнгө төлөх шаардлагагүй учраас ирээд л шууд захих хэрэгтэй.

Мэдээж ажилд орох Сидней шиг амар биш, гэхдээ хайвал хэцүү биш. Энд ажилд авахад хамгийн түрүүнд өөрийн чинь англи хэлний чадвар, мөн хэр их хичээл зүтгэлтэй байгаагаас чинь хамаарч 7 хоногоос 2 сар хүртэлх хугацаанд ажил хайдаг.

Янз бүрийн ажлууд байдаг ч Монголчууд ихэвчлэн cleaning, kitchenhand, waitress, барилгын ажил, түгээгч, тогооч, бармен, ресепшин гэх мэт ажлууд түгээмэл хийдэг.

Ажил хайхдаа ойр орчмынхоо газруудаар өөрийн resume/cv-г бэлдээд нэг бүрчлэн менежер ахлах ажилтанд нь өгч явна. Ажил хайж байхдаа аль болох цэвэрхэн хувцаслаад, өөрийгөө танилцуулах, Австрали улсад хэр удах, юу юу хийж чадах, ямар чадвартай зэргээ бэлдээд шууд менежертэй ярьж өөрийгөө танилцуулна. CV болон Resume-дээ өөрийгөө маш сайн магтах хэрэгтэй. Жишээ нь, цэвэрлэгээний ажил хайж байгаа бол CV-ндээ цэвэрлэгээний талын мэргэжлийн үг хэллэг оруулаад, зөөгчийн ажил хайж байгаа бол мөн харилцааны ур чадваруудаа бичээд гэх мэт.

Энд ажилд орсон л бол ер нь тогтмол ажиллуулах хандлагатай байдаг. Цалингийн хувьд ажлаасаа шалтгаалаад 1 цагийн 15-25 долларын хооронд хөлстэй. Мөн түгээмэл ажиглагдсан нэг зүйл бол танил талаараа их ажилд ордог юм билээ. Жишээ нь, намайг ажиллаж байхад манай компанид хүн хэрэгтэй болвол надаас хүн асуудаг. Тийм болохоор элэг нэгт Монголчуудаасаа ажил сайн асууж сураглаж байх хэрэгтэй.

Яг энд 2-3 жил аяга угаагаад цэвэрлэгээ хийсээр буцаж байгаа хүн ч байна, эсвэл том компанид төслийн зөвлөхөөр ажиллаж байгаа ч хүн байдаг. Хамгийн гол нь өөрийгөө зөв илэрхийлж, хичээл зүтгэлтэй байвал сайн хүмүүсийг албан тушаал ахиулан ажиллуулах нь Австрали хүмүүсийн бодлого юм билээ.

Та бүхэнд миний зөвлөгөө бага болтугай тус болсон байх гэж бодож байна. Мэдээж нэг хөлөө олоод ажил төрлөө хийгээд явчихвал энд амьдрахад маш боломжийн, цалин хөлс өндөртэй, орчин сайтай гээд олон давуу тал бий.

Unuudur.mn

Posted in News. 1 Comment »

Сиднейд Модун кап 2017 сагсан бөмбөгийн тэм цээний ивээн тэтгэгч

Австрали улсын Сидней хотод сурч, хөдөлмөрлөж, амьдран суугаа сагсан бөмбөг сонирхогчдын дундах Модун кап сагсан бөмбөгийн тэмцээнийг энэ сарын 27-28 ний Баасан Бямба гаригт зохион байгуулахаар боллоо.

MODUN CUP 2017

Shildeg toglogch ba Aztai uzegchdiin shagnald Modun shoes brandiin gutal zahialga teevriin zardalguigeer Australiad hurgelttei.

Arisan Gutal zahialga avah dugaar 976-88004247, 0407353505 Modun shoes

Ерөнхий ивээн тэтгэгч: Modun Pty.ltd

Ерөнхий шүүгч: Г.Ихбаяр, Б.Одбаяр

НЭГ. Тэмцээний зорилго

1.1 Сидней хотод амьдарч буй залуусын чөлөөт цагийг зөв боловсон өнгөрөөхөд

тэмцээний зорилго оршино.

ХОЁР. Тэмцээний зохион байгуулалт, оролцох багийн бүрэлдэхүүн

2.1 Тэмцээнд оролцож буй баг 8-10 хүний бүрэлдэхүүнтэй эрэгтэй, эмэгтэй багууд оролцоно.

2.2 Баг тамирчид өөрийн хувийн дугаар болон шаардлага хангасан жигд хувцастай байна.

2.3 Тэмцээнд орох эрхийн төлбөр нэг багийн 200 AUD байна.

ГУРАВ. Тэмцээний явагдах хугацаа , Техникийн зөвлөгөөн

3.1 Тэмцээн 2017 оны 1 сарын 27-28 ний өдрүүдэд зохион байгуулагдана. Эхлэх цаг, тоглолтын талбай, болон тэмцээний хуваарийг техникийн зөвлөгөөн дээр мэдэгдэнэ.

3.2 Тэмцээний техникийн зөвлөгөөнд багийн мэдүүлэг болон тэмцээний хураамжийн хамт авч ирэн оролцох.

3.3 Тэмцээн нь сонирхогчдын сагсан бөмбөгийн /FIBA/ шинэчилсэн дүрмээр явагдана.

ДӨРӨВ. Шагнал урамшуулал

1,2,3-р байр өргөмжлөл болон мөнгөн шагналтай. Мөн шилдэг эрэгтэй, эмэгтэй тоглогчийг тодруулна.

Техникийн зөвлөгөөн 1 дүгээр сарын 25-нд 18-н цагаас Tempe Park-д болно.

Холбоо барих утас: 0451031488, 0452560220

Shildeg toglogch ba Aztai uzegchdiin shagnald Modun shoes brandiin gutal zahialga teevriin zardalguigeer Australiad hurgelttei.

Arisan Gutal zahialga avah dugaar 976-88004247, 0407353505 Modun shoes

UGG LV shigee uvchluh umchluh ulsuud ulsaa avraltsaj Mongoliin Modun brandeer goyocgooy

Yun UGG yun LV, caana chini iim super, zagvarlag, Mongoliin onclogiig gaihuulsan tsunh gutal aris shiren edleluud baidag bolcon bn shw. Jan 24s umnuh zahialgiig 1 sardaa bagtaagaad Australiad avchirna.

Mongoliin tsagaan saraar Mongoldoo uildverlesen buteegdehuunii borluullaltiig demjij hyamraliig davahad unetei huvi nemer bolcgooy.
Modun brandiin Mongol gutal tsunh buseer Mongoliinhoo cagaan saraar goyocgooh humuus 88004247, 88020389 dugaar ru bolon Modun brand page ru holbogdooroi. Bayarlalaa all

https://www.facebook.com/boorch.zew/posts/153133608516574

Программ хангамжийн алдаанаас болж 4,6 сая доллар үрсэн оюутан – Секс.мн

Ali bank yum boloo kk. Anz bha. Sonin yumaa ongocnii bileteer shatah gj. Eej n sariin dotor ursen 4.6say dollar olj uguhgui n tod. Bank aldaaniihaa tuluu naidvargui avlagatail boljugam bhhda. Shuuhed duudagdsanaa medej bsyn bhda. Shuuhdeegui bsn bol tegeel bye bye bolohnee? Ikeagiin hyamd tavilguudaa soliyo gj setgedegguie kk. Banknii ajiltan ban bol bair avah bsn bha

Программ хангамжийн алдаанаас болж 4,6 сая доллар үрсэн оюутан

2017 Jan 23 Monday

Австралид суралцахаар ирсэн малайз оюутан Кристина Зя Синь нэртэй энэ бүсгүй нэг сайхан өдөр банкны дансаа шалгатал хязгааргүй зарцуулах эрхтэй болсон гэдгээ олж мэджээ. Тэр даруйд оюутан бүсгүйн тархинд богино холбоо үүсч эрүүл саруулаар сэтгэн бодох чадвараа алдсан байна. Ингээд 11 сарын турш хязгааргүй зарцуулалттай карт ашиглахдаа янз бүрийн алдартай дизайнерүүдийн цүнх, хувцас, гутал, зүүлт энэ тэр худалдан авахад 4,6 сая долларыг “гомбоо” болгосон байна.

Банкны хамгаалтын ажилтнууд алдааг илрүүлсний дараагаар юун түрүүнд оюутан бүсгүй руу утас цохиж алдаа гарсан тухай мэдэгдэж. Үүний дараагаар Кристина яасан байх вэ? Мэдээж зугатахыг завдсан. Үрлэгэн оюутныг банкны өмгөөлөгч, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэгч нар онгоцонд суусан хойно нь баривчилж албадан буулгасан аж.

Баривчлагадсаныхаа дараа оюутан бүсгүй “Аав ээж хоёр надад халаасны мөнгө гэж хангалттайгаас их мөнгө дандаа өгдөг байсан болохоор миний картыг хязгааргүй зарцуулах эрхтэй болгосон юм байна гэж бодсон. Тэгээд би зөндөө их хувцас гутал, маш их цүнх авсан нь үнэн. Бүгд “Родос” цогцолбор дахь миний байранд байгаа. Ээж удахгүй Австралид ирнэ тэгэхээр нь банкны зардлыг нөхөөн өгчихөнө. Би энэ тухайд аав ээждээ хэлэхэд тэд сэтгэлээр их унасан” гэжээ.

Хязгааргүй зарцуулах эрхийг яаж ашиглаж байсан тухай нэг жишээ. 2015 оны дөрөвдүгээр сард Кристина нь Синдей хотын “Кристиан Диор” бутик ороод гарахдаа 220 мянган ам.доллараар дизайнерийн цүнх, гутал, зүүлт үрээд гарч. Тэгээд үүндээ сэтгэл нь ханасангүй маргааш нь нөгөө бутиктээ ахиж ирээд 94 мянган ам.доллараар хэрэгтэй хэрэггүй хог худалдан авсан төдийгүй тэр эрчээрээ халуураад 150 мянган ам.доллараар “Hermes Himalayan Crocodile Birkin” цүнд авсан байх юм.

Бүсгүй хүн, оюутан, баян цатгалан айлын охин, тансаг юманд дуртай байхаас яах би лээ. Тэгвэл эрэгтэй оюутан ийм карттай болсон бол 11 сарын дотор юунд зарцуулах байсан бол гэдэг сонин.

i wrote on 23 January, 2017, 16:10

bi herev iim ih mongotei bolson bol ehleed eejiigee bayarluulj eejdee yamar ch bsan ogno. daraa n 2 huuhdee gantsaaraa osgoj bgaa duu, tegeed 7 ah duu nartaa tusalna. daraa n oor busad humuust

win wrote on 23 January, 2017, 19:07

би бас хамгийн түрүүнд ээждээ баахан юм авч өгнө, шинэ байр машин гэрийн үйлчлэгч гээ л, тэгээд хамт гадагшаа аялна

saihan ain wrote on 23 January, 2017, 19:21

yostoi neg shoppingdoj ugsun bhshiwdee. emegtei hunii l zanshdee. uuriiguu bayarlluulah chini nomer 1shdee.

шал худал wrote on 23 January, 2017, 22:59

шал худлаа Dior сурталчилгаа, цаадуул чинь их нарийн аргатай болсоон. өөрийн нэрээ гаргаж байвал юунд ч хамаагүй болсон

http://www.cekc.mn/2017/01/программ-хангамжийн-алдаанаас-болж-46-с/

TIME.mn | Монгол эмэгтэй Австралид өөрийн нэр ийн брендээ гаргав

Монгол эмэгтэй Австралид өөрийн нэрийн брендээ гаргав

Олон улсын сэтгүүлч О.Оюунцэцэг Австрали болон Шинэ Зеландад өөрийн нэрийн брендээ гаргажээ. Тэрбээр, RackCorp гэх Австралийн томоохон компанид PR менежерээр ажилладаг бөгөөд хамгийн анх ажлын гараагаа тус орны телевизээс эхэлсэн гэдэг.

О.Оюунцэцэг брендээ өөрийн нэрийн товчлолоор “OOGII” гэж нэрлэсэн бөгөөд зөвхөн үхрийн арьс болон могойн арьсаар гар цүнх, өндөр өсгийт үйлдвэрлэж эхэлжээ.

Загварлаг, чанартай, хөлд эвтэйхэн боломжийн үнэтэй гутлыг үйлдвэрлэх зорилготой тэрбээр, брендийн нээлтээ ирэх хоёрдугаар сард хийнэ гэнэ. Нээлтийн дараагаар дэлхийн өнцөг булан бүрт бүтээгдхүүнээ онлайнаар худалдаалах аж.

Мөн ирэх есдүгээр сард хуримын тэмдэглэлт өдөрт зориулан цөөн тоогоор сваровски шигтгээтэй могойн арьсан өндөр өсгийт үйлдвэрлэх гэнэ.

Э.Сайнзаяа

10 цагийн өмнө
Амралтын өдрүүдэд зам тээврийн…

http://time.mn/content/83234